Waarom er geen moslims in Lapland zijn

Na elf maanden genieten van onbeperkt eten en drinken, is het weer zover: de ramadan. Naast de eeuwige discussie over wanneer die precies begint, komt er dit jaar iets bij: het vasten wordt erg zwaar. Zelfs de NOS berichtte erover. Als nieuwe moslim (bekeerling, terugkeerling, wat je wil) heb ik nog nooit de ramadan tijdens de zomer meegemaakt en ik begin er steeds meer tegenop te zien.

Door: Bastiaan Verberne

Gemiddeld zijn we deze maand van vier uur ’s ochtends tot negen uur ’s avonds aan de beurt. Dat is maar liefst 17 uur vasten. Met enige jaloezie (meestal een slechte emotie, ik weet het) kijk ik naar onze broeders en zusters die in Mekka wonen. In het achterland van onze Profeet (vrede zij met hem) hoeven ze maar 12 uur te vasten. Misschien geen pretje in die hitte maar ik zou toch tekenen voor vijf uur minder. Temeer omdat daar de hele samenleving is ingesteld op het vasten. Het lijkt me een bijzonder gevoel van saamhorigheid te geven als iedereen om je heen vast. Dan heb je toch andere gesprekken dan met je Hollandse collega’s. “Maar mag je dan ook geen water? Dat lijkt me niet goed voor je hoor.” “Nee, je mag ook geen water”, zeg ik dan. Wat ik veel erger vind, is dat ik geen koffie mag. Oh, die eerste bak dampende cappuccino met een chocoladekoekje na de ramadan, dat is de ultieme beloning. Goed, ik dwaal af…

Snelle berekeningen leren dat we pas vanaf 2016 weer de makkelijkere kant opgaan, want dan passeren we de langste dag op 21 juni. Op het toppunt moeten we hier in Nederland maar liefst 19 uur vasten! O… my… Rabbi… Hoe ga ik dat volhouden? Natuurlijk, waar een wil is, is een weg, maar dat is toch niet meer leuk? En hoe zit het met moslims ten noorden van ons? Moeten die alles in één uurtje naar binnen proppen? En sterven moslims in Lapland gewoon uit zonder donker?

Natuurlijk gelden hiervoor uitzonderingen. Een geloof kan immers nooit succesvol worden bij een groot publiek als de regels te extreem zijn. Zo vinden we in de Koran dat God het de gelovigen makkelijk en niet moeilijk wil maken. Een rondvraag in mijn omgeving en een speurtocht op internet leert dat moslims hier op verschillende manier mee omgaan. Sommigen zeggen dat als je in eeuwig daglicht woont, je tijdens de ramadan hoort te verkassen naar een plek waar je wel kunt vasten. Als dat niet mogelijk is, kun je de vasten ‘afkopen’ door een arm persoon te eten te geven. Anderen claimen dat je de tijden van de eerste zuidelijk gelegen stad mag aanhouden waar het wel nacht wordt of dat je zelfs de tijden van Mekka zou mogen aanhouden.

Nu ben ik geen schriftgeleerde, dus laat ik het theologisch oordeel hierover aan anderen over. Interessanter vind ik de vraag of onze Profeet er rekening mee heeft gehouden dat de islam een wereldwijd succes zou worden. Heeft hij ooit de consequenties kunnen bevroeden voor een bekeerde kaaskop of voor een moslim in Lapland? In zijn tijd verspreidde het geloof zich over het hele Arabische schiereiland, wat destijds vanuit het perspectief van de Arabier zowat de hele wereld was. De vraag rijst daarom of de Openbaring in één keer in perfecte vorm voor alle tijden en plekken is neergedaald of dat delen van de overgeleverde tekst vooral voor de context van die tijd gelden, zoals over de vastentijden.

Naast het belang van het vasten, wordt binnen de islam nadrukkelijk gezegd dat je goed voor je lichaam moet zorgen. Er gelden immers uitzonderingen voor mensen met een zwak gestel of een gevaarlijk of veeleisend beroep (zoals steigerbouwer of topsporter). Daarom houd ik dus een warm pleidooi voor mijn arme broeders en zusters in Lapland die met uitsterven worden bedreigd. Laten we als moslimgemeenschap besluiten dat zij niet meer verplicht hoeven te verhuizen, maar meer relaxte vastentijden mogen aanhouden. Dan moeten ze de gemiste uurtjes in de winter maar inhalen.

Zelf hoop ik de komende paar jaar het vasten wel te redden. Maar ik heb het relatief gemakkelijk met een kantoorbaan en flexibele werktijden. Ik vind het ook heel bijzonder om te leven bij de zon en de maan en me bewust te zijn van de zegeningen van eten en drinken die wij hier hebben. Ik zou het niet willen missen, maar ik woon ook niet in Lapland. Godzijdank.

Bastiaan Verberne werkt als religiewetenschapper en intercultureel consultant voortdurend aan het stimuleren van ontmoeting, dialoog en begrip tussen verschillende bevolkingsgroepen. Zijn voornaamste speerpunt is het creëren van positieve aandacht voor moslims in de media.