Jong idealisme en oubollig cynisme

Na achttien dagen wachten was het eindelijk zover: Mubarak trad af en vertrok naar zijn buitenverblijf in Sharm-el Sheikh. Op Al Jazeera International zag ik een uitzinnige menigte op het Plein van de Bevrijding - het Tahrir Plein in Caïro – en luisterde ik aangedaan naar enthousiaste verslaggevers en emotionele trotse demonstranten. Er waait een nieuwe geest door het Midden-Oosten. Arabieren lijken te ontwaken uit een lange winterslaap. Terwijl aan de ene kant het religieuze conservatisme bleef groeien, stond bijna ongemerkt een actieve jonge middenklasse op, die het zelfvertrouwen van de Arabieren nu nieuw leven inblaast. Onverwacht toonden Egyptische jongeren hun kracht. Een generatie die haar tijd leek te verdoen met internet en tweets, zette een revolutie in gang en verjoeg een dictator!

Door: Mireille Niël

Deze jonge mensen maakten zich los van oude stereotypen. Ze geloven niet langer in een wereldbeeld dat West en Oost van elkaar scheidt en ze maken zich niet druk over religieuze verschillen. Moslims en christenen, vrouwen met en zonder hoofddoek: ze bloggen, praten en demonstreren zij aan zij. Termen als links, rechts, kapitalisme, socialisme en communisme behoren tot oud jargon. Trots op hun wortels en ze houden van hun cultuur, maar ze zijn niet blind voor de vele misstanden in hun regio en willen vechten voor verbetering daarvan. In een verouderde wereld vonden ze een nieuwe mentaliteit en nu eisen ze politieke hervormingen. Ze zijn met velen want een grote meerderheid van de bevolking in het Midden-Oosten is onder de dertig. Een generatie die vol positieve energie verandering gaat brengen.

Hier in Jordanië zijn de politieke protesten van jongeren op straat mild in vergelijking met de beelden uit Egypte. Maar ik zie wel steeds meer creatief en maatschappelijk engagement. Kunst, muziek, theater en film waren er niet toen ik dertien jaar geleden in Amman kwam wonen. Niemand leek zich daarvoor te interesseren en voor mij was dat een van de moeilijkste dingen om aan te wennen. Ik miste theater, musea en designkunst. Gelukkig groeit er nu snel een bloeiende, dynamische kunstscène van jonge gepassioneerde kunstenaars. Galleries met werk van locale kunstenaars schieten als paddenstoelen uit de grond, er zijn workshops en cursussen te over en in de zomermaanden is er iedere vrijdag een kunstmarkt op straat waar mensen eigen werk verkopen te midden van gezellige cafeetjes. Er is een filmacademie geopend en een nationale commissie subsidieert Jordaanse films. Er zijn bands die zeer goede, hippe fusion muziek maken, hiphoppers die in het Arabisch rappen en cabaretiers die de eigen cultuur op de hak nemen. Ik ben niet langer van kunst en cultuur verstoken, kan het aanbod niet eens meer overzien en heb onvoldoende tijd om van alles te genieten. Daarnaast ontmoet ik ook steeds meer geëngageerde jongeren met een open visie. Inspirerende mensen vol plannen en idealen voor verbeteringen hier in Jordanië. Zij verspreiden hun ideeën en ontplooien allerlei maatschappelijke initiatieven die gestaag een sneeuwbaleffect krijgen.  

In verschillende delen van het Midden-Oosten breken steeds meer protesten uit. Ieder land heeft zijn eigen specifieke problemen, maar overal eist men een eerlijkere verdeling van de welvaart en meer inspraak van de bevolking. De jongeren zetten deze beweging in gang. We weten nog niet hoe dit zal aflopen, maar het lijkt erop dat Arabieren die zich decennia lang slachtoffer voelden – van de eigen leiders en van het Westen -, nu hun lot in eigen handen willen nemen. Arabische leiders moeten vanaf nu rekening houden met een grote groep urbane, zelfbewuste en goed geïnformeerde jongeren die zich niet meer door intimidatie de mond laat snoeren.

Voor mij is dat een positieve ontwikkeling en ik vind het daarom heel teleurstellend dat sommige westerse politici, onder wie onze eigen premier Rutte, zo cynisch reageren. Zonder ook maar één complimentje voor de jongeren of één felicitatie aan de bevolking uit te spreken, of in algemene zin het streven naar vrijheid te prijzen, sprak hij slechts over het “gevaar voor een tweede Iran”. Met name de VVD zou het streven naar vrijheid en mogelijkheden voor een echte democratie toch moeten aanmoedigen? Pragmatisch, onsympathiek, onidealistisch en ondiplomatiek. Dat is de Nederlandse politiek geworden. Misschien is het in Nederland intussen ook tijd voor nieuwe inzichten?

Mireille Niël woont met haar man en twee zoontjes in Jordanië en werkt daar als lerares Engels als tweede taal op een basisschool in Amman.