Terug?

Sinds tijden heb ik weer eens een krant uit eigen land in mijn hand. Ik geniet want het lezen van een papieren krant is een ouderwets genoegen waar geen computer tegen op kan! In de weekendbijlage van de Volkskrant stuit ik op een verhaal over een Marokkaans/Nederlandse familie die naar Marokko emigreerde. De Marokkaanse mannelijke helft van het stel had zich erg op deze verhuizing verheugd, maar werd na een jaartje in zijn moederland gillend gek en wilde zo snel mogelijk weer naar Nederland terug. Marokko paste niet meer bij hem en hij ergerde zich aan bijna alles. Hij was veranderd en Marokko was veranderd. Zijn Nederlandse vrouw daarentegen had het best naar haar zin in Marokko want zij had geen emotionele binding met het land en zodoende accepteerde ze de realiteit die ze aantrof.

Door: Mireille Niël

Herkenbaar verhaal. Veel vrienden van ons hier in Jordanië hebben Noord-Amerika als tweede vaderland en vaak hoor ik vergelijkbare ervaringen. Verblijvend in hun adoptieland missen ze hun land van herkomst en in het land van herkomst verlangen ze naar het adoptieland. De meeste van hen  zijn gaan houden van de organisatie en vrijheid in hun adoptieland en na een tijdje zijn ze de chaos in het Midden-Oosten ontwent. Ze winden zich op over het feit dat iedereen hier altijd veel te laat komt, kunnen niet meer tegen het ongeregelde drukke verkeer, de rotzooi op straat, het lawaai en de belabberde service overal. Ze  klagen ook over de hypocrisie, de vriendjespolitiek en het gebrek aan privacy. Maar eenmaal terug in het ‘kille’ Westen missen ze de warmte van de familie, de spontaniteit van het ongeplande leven, de zon, het lekkere eten en de relaxte levensstijl van deze regio.

Mijn schoonfamilie komt uit Libanon en volgens hen bestaat er geen beter land! In het voormalige Zwitserland van het Midden-Oosten was het leven één groot feest. De buren in het flatgebouw in Beiroet stonden altijd voor elkaar klaar en iedereen was gezellig. In het weekend samen naar het strand, vissen, zwemmen, kaart spelen en in een klein restaurantje aan zee sardientjes eten en arak drinken. Het was een paradijs op aarde totdat de burgeroorlog er een einde aan maakte. Mijn schoonfamilie besloot naar Jordanië te vertrekken omdat het leven in Beiroet te gevaarlijk werd. Met pijn in het hart verlieten ze een kosmopolitische wervelende stad voor het saaie Amman. De Jordaanse hoofdstad was nog maar een dorp en ze moesten zich aanpassen aan bekrompen ideen en een conseratieve moraal. Toch wende het nieuwe leven snel en na meer dan twintig  jaar zijn ze nog steeds hier.     

Mijn man heeft sinds zijn veertiende niet meer in Beiroet gewoond, maar zijn moederland laat hem niet los en hij wil nog steeds terug: “Home is where the heart is”. Als  deze droom van terugkeer in de toekomst werkelijkheid gaat worden en we ons in Beiroet gaan vestigen, dan ben ik heel benieuwd of de buren nog steeds zo behulpzaam zijn als voorheen. Ik vrees ook dat mijn man Jordanië meer gaat missen dan hij nu denkt want onbewust is hij na al die jaren in Amman natuurlijk toch een beetje Jordaniër geworden.    

Waar mijn hart is? Ik heb het gevolgd door naar Jordanië te komen. Verliefd op het land was ik niet, wel op mijn man. Inmiddels ben ik aardig ingeburgerd en over het algemeen ben ik blij met mijn leven hier, maar soms voel ik heimwee naar Nederland. Vaak verlang ik naar het fietsen door de stad, cult films in filmhuizen, wandelen in het park en iedere week een lekkere dikke zaterdagkrant. Nederland is toch fijner, denk ik dan. Maar wat te denken van Wilders, agressiviteit op straat, troosteloze Vinex-wijken, ingewikkelde bureaucratie en eindeloos grijze regendagen?    

Volgens mij is de heimwee van migranten in feite heimwee naar vroeger. Heimwee naar jeugdherinneringen en vervlogen tijden. Als je altijd in hetzelfde land bent gebleven, dan weet je dat het verleden niet meer is terug te halen, maar als migrant blijf je vasthouden aan oude beelden. Je koestert de illusie dat jouw oude wereld nooit is opgehouden met bestaan en dat je land nog hetzelfde is als toen jij het verliet. In feite weet je natuurlijk beter. Toch laat de gedachte aan teruggaan je niet los omdat je verlangt naar een plek die precies bij je past en waar je geaccepteerd wordt zoals je bent.            

Mireille Niël woont met haar man en twee zoontjes in Jordanië en werkt daar als lerares Engels als tweede taal op een basisschool in Amman.