Knallend 2012!

Afgelopen vrijdag wijdde de imam van een Rotterdamse moskee die ik bezocht, zijn laatste vrijdagpreek van 2011 aan de op handen zijnde jaarwisseling. Hij waarschuwde de moskeebezoekers het nieuwjaarsfeest vooral niet te vieren. Voor wie de fatwa’s van traditionele islamgeleerden over het vieren van christelijke feestdagen een beetje kent, bracht deze oproep weinig nieuws onder de islamitische zon.

Door: Kamel Essabane

Het meest gehoorde argument voor het verbod op het vieren van de westerse jaarwisseling, is dat moslims een eigen, afwijkende jaarkalender hebben. Deze ‘Hijra-kalender’ is gebaseerd op de maanstanden en begon 1433 jaar geleden met de uittocht (hijra) van de profeet Mohammed (vzmh) van Mekka naar Medina. Het ‘westerse’ of  ‘christelijke’ nieuwjaarsfeest is echter gekoppeld aan de christelijke zonnekalender en aan de geboorte van Jezus (vzmh). Voor moslims zou het haram (verboden) zijn om feesten die niet islamitisch zijn te vieren.

De imam repte echter met geen woord over dit vaak gehoorde argument en kwam voor mij met iets originelers: “Moslims moeten de komst van het nieuwe jaar niet vieren, maar juist betreuren!” In een flits dacht ik aan het verhaal van de Maya-kalender dat in de media circuleert en waarin voorspeld wordt dat in het komende jaar 2012, het bestaan van de wereld apocalyptisch zal eindigen.

Maar de imam kwam gelukkig met een ander, meer geruststellend verhaal. Moslims zouden de jaarwisseling moeten betreuren, omdat er weer een jaar verloren is gegaan. Een jaar waarin er veel zonden zijn gepleegd en veel kansen om goede werken te verrichten zijn gemist. Een jaar waarmee we ook een stap dichterbij de dood zijn gekomen en het moment dat we verantwoording moet afleggen voor onze daden aan God.

Het viel op dat de imam zijn verhaal niet met de religieus beladen termen halal of haram bekrachtigde. Tevens erkende hij impliciet de ‘christelijke’ jaarwisseling als belangrijk moment. Terwijl de centrale boodschap van de preek van de week eruit bestond dat moslims de jaarwisseling niet moeten vieren, riep de imam de moskeebezoekers immers wel op erbij stil te staan. Zo werd de ‘christelijke’ jaarwisseling toch een bezinningsmoment in de moskee!

Na het vrijdaggebed vroeg ik me af of deze oproep tot verdriet bij de jaarwisseling werkelijk zo ver afstaat van hoe in de brede samenleving tegen de komst van het nieuwe jaar wordt aangekeken. Is het correct om de tot verdriet oproepende boodschap van de imam te interpreteren als een boodschap die haaks staat op de in het land gebruikelijke uitbundige vreugde rond de jaarwisseling?

Of is er misschien toch sprake van een Babylonische spraakverwarring? Viert men bij het nieuwjaarfeest werkelijk dat we weer een jaartje verder zijn? Ik ben geneigd te denken van niet. Het nieuwjaarsfeest gaat niet over het vieren van het einde van het oude jaar, maar is juist de viering en verwelkoming van een nieuw jaar. Een nieuw jaar wordt gevierd omdat dit staat voor nieuwe kansen op nieuwe prijzen! Het is bovendien net als in de preek van de imam een bezinningsmoment over het oude jaar. Het is een traditie geworden om de balans op te maken van het afgelopen jaar; over financiële en andere zaken die goed of slecht gingen. En er worden goede voornemens gemaakt voor het nieuwe jaar. Dit zou je kunnen zien als een vorm van zelfafrekening en tonen van berouw.

In deze zin komt de kijk op de nieuwjaarswisseling in de brede samenleving vrij dicht bij de preek van de imam. Met zijn boodschap wilde de imam immers bewerkstelligen dat moslims elke dag van het nieuwe jaar bewust gaan aangrijpen, als een nieuwe kans om goede werken te verrichten en slechte gewoonten achter te laten. Daarvoor citeerde de imam ook een wijze uitspraak van Hasan Al-Basri (d.728), een soefi-prediker en theoloog uit Basra (Irak): “De wereld bestaat uit drie dagen. Wat betreft gisteren, het is met alles wat erin was verdwenen. Wat betreft morgen, je zult het misschien nooit zien. Wat betreft vandaag, deze is van jou, dus werk daar in.” Eckhart Tolle had het in zijn bestseller De kracht van het Nu niet beter kunnen verwoorden!

De kloof tussen beiden visies op de nieuwjaarwisseling blijkt bij nadere beschouwing dus vrij klein te zijn. Als ik nu een poging mag doen deze kloof met één spreuk te dichten, wens ik iedereen een knallend en flitsend 2012! Maar alsjeblieft, verknal het niet, want het jaar is in een flits weer voorbij!

Kamel Essabane is lid van de redactie van Nieuwemoskee