Universele Barmhartigheid

Jarenlang brachten mijn ex-partner en ik vóór Kerst een kerststukje naar mijn vader. Een teken van onze blijvende liefde voor zijn stille momenten in deze tijd. Door omstandigheden was ik er nu nog niet aan toegekomen, maar op deze kerstmorgen volbracht ik deze waardevolle traditie alsnog. Zijn gezicht straalde terwijl hij het nieuwe glitterobject bewonderde. En mijn hart bloeide op door het stralende gezicht van mijn kwetsbaar wordende vader, die me nog altijd leert hoe groot kleine liefde is. Tot mijn verrassing kwam hij daarna met een kerststuk voor míj binnen. “Pap, wat lief! Maar je weet toch dat ik moslim ben?”, vroeg ik, terwijl ik direct daarna mijn tong wilde afbijten. “Ja, maar ik weet dat Kerst jou niet onberoerd laat en dacht dat jij dit jaar ook wel iets extra’s kon gebruiken”. Op de bijgesloten kaart las ik: “Als je jezelf eenzaam voelt: kijk dan hiernaar en weet dat je nooit alleen bent”. Thuisgekomen zie ik het kerststukje en zijn intentie bevestigd, elke keer als ik opkijk. 

Door: Ceylan Weber

Een centraal twistpunt in de theologische dialoog tussen moslims en christenen is de christelijke aanname dat Jezus de zoon van God is en daardoor zelf goddelijk is. Iets wat overigens lang niet alle christenen geloven. Daarnaast blijkt het benoemen van God als de Vader van Jezus en van de mensheid ook problematisch. Verwijzend naar bijvoorbeeld Soerah Al-Ikhlaas (112: 1-4) wijst men op het basisprincipe van islam, tauwhied ofwel de Uniciteit en Eenheid van God. God heeft niet verwekt en is niet verwekt. Zich een beeld van God maken, is ongeoorloofd. Evenals het toekennen van menselijke eigenschappen aan God. God als Vader van Jezus of de mensheid lijkt hier lijnrecht tegenover te staan.

Dat begrijp ik als ik deze beelden in meest letterlijke zin opvat. Iets dat in bepaalde christelijke kringen bovendien gebeurt. Maar als we naar de betekenis van een goede vader in overdrachtelijke zin kijken, zie ik veel overeenkomsten tussen aardse vaders en God. Een aardse vader verwekt samen met de moeder een kind. Een aardse goede vader wil het beste voor zijn kind en beschermt het zolang nodig. Hij bereidt het naar beste kunnen voor op het leven en geeft levenskennis en richtlijnen als leidraad mee. Hij liefkoost en zal soms boos zijn, is betrokken en heeft aandacht.

In de Koran begint bijna elk hoofdstuk met de woorden dat God de Barmhartige en Genadevolle is. Er staat zelfs geschreven dat God Zichzelf barmhartigheid voorschreef (Koran, 6: 12, 54). God schiep de mens en voorziet ons in datgene dat we nodig hebben om te leven, mits we niet te eigenwijs zijn om die gaven te veronachtzamen. En in onze meest kwetsbare momenten herkennen we allemaal wel een ervaring van een wonderlijke redding, linksom of rechtsom. Persoonlijk ervaar ik dan de bescherming van mijn Schepper in meest pure zin. En waar mijn aardse vader mij het aardse leven voorleeft, weet ik mij tegelijkertijd geborgen in de onophoudelijke aanwezigheid van de barmhartige God.  

Terug naar vandaag. Lange bezoeken vermoeien mijn vader en na anderhalf uur ging ik weer naar huis. Met een taxi, papa trakteerde. De taxichauffeur was een moslim. Een en ander vrolijk overdenkend, vertelde ik hem dat ik dit jaar een kerststukje van mijn vader kreeg. Ondanks het feit dat hij weet dat ik moslim ben. We raakten in gesprek en helaas kwam de door mij intussen gevreesde vraag ook. “Heeft u met uw vader over de islam gesproken?” Deze vraag en het daaropvolgende gesprek maakten duidelijk dat deze man er niet in gelooft dat er voor mijn vader hoop is zolang hij de geloofsgetuigenis niet uitspreekt. En dat het mijn taak is, hem zover te brengen. Mijn vader gelooft, heeft zelfs meermaals gezegd dat hij gelooft dat Mohammed een profeet is, maar noemt zich geen moslim. Dit gesprek deed pijn.  

Waar komt die superieure gedachte toch vandaan dat Gods liefde alleen groot genoeg is voor de eigen gemeenschap? Zowel in islam, het christendom en het jodendom treffen we dogma’s aan die stellen dat we alleen een beloning in het hiernamaals mogen verwachten, door die ene specifieke vorm van geloven te aanvaarden. Voor mij is islam zonder twijfel het geloof waarin ik mij geborgen weet en mij verder in wil ontwikkelen. Juist omdat ik door het bestuderen van de Koran en klassieke en hedendaagse teksten meen te leren dat God Zijn barmhartigheid niet in een door mensen bedacht hokje wil laten vangen.

Niemand van ons weet wat ons hierna wacht. Zelfs als je zeker meent te weten dat alleen jouw pad heiligt. Ikzelf laat die vraag daarom maar liever een vraag. Er is wel iets anders waarvan ik meer en meer overtuigd raak: de universaliteit van Gods barmhartigheid. Daarin mogen mijn vader en ik ons allebei koesteren. Het staat in de Koran geschreven.

Ceylan Weber is lid van de redactie van Nieuwemoskee