Bekering voor een scheiding

Willem-Alexander en Maxima vierden onlangs hun 10-jarig huwelijksjubileum. Het was een heuglijk feit want in vele huwelijken wordt dit niet meer gehaald tegenwoordig. In Noord-Europa en Noord-Amerika  is scheiden al een aantal decennia geaccepteerd. Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik dertien was, en ik herinner me dat het in die tijd nog best speciaal was, maar vandaag de dag loopt in Nederland ongeveer een op de drie huwelijken uit op een scheiding.

Door: Mireille Niël

In de Arabische wereld is men ook hard bezig om de scheidingscijfers wat op te krikken. Men wil scheiden van oude leiders maar ook van oude liefdes. Het zijn vooral urbane hogeropgeleide vijfendertigplus-stellen die steeds vaker besluiten hun huwelijk te laten ontbinden. Zij laten zich niet meer weerhouden door een verouderde moraal gebaseerd op schaamte en trots en maken hun eigen keuzes. In Jordanië is het scheidingspercentage vooral de laatste vijf jaar enorm gestegen. Terwijl op de voorgrond groepen luidkeels politieke veranderingen afdwingen, bewerkstelligen anderen op de achtergrond stilletjes een sociale revolutie.

Het feit dat stellen vaker en makkelijker beslissen om uit elkaar te gaan, zorgt in de samenleving voor een generatiekloof. Scheiden is voor de meeste ouderen in het Midden-Oosten nog steeds een enorme schande, vooral voor vrouwen. In onze vriendenkring hoor ik de laatste tijd steeds weer verhalen over ouders die hun scheidende dochters het leven zuur maken. Eén van de vele voorbeelden is het verhaal van een vriendin van me die al jaren heel erg ongelukkig was met haar man. Ondanks het feit dat ze totaal wegkwijnde in de relatie, bleven haar ouders aandringen op de instandhouding van haar huwelijk omwille van de familie-eer. Haar man was niet gewelddadig en hij ging niet vreemd, dus wat hen betreft was er niets aan de hand. Zelfs toen ze totaal depressief en ondervoed in het ziekenhuis lag, zagen ze de noodzaak van een scheiding voor hun dochter niet in.

Ook ex-schoonouders zijn vaak verre van relaxed. Een andere vriendin van me is recentelijk gescheiden en ze onderhoudt een goede vriendschappelijke relatie met haar ex-man. Tussen hen dus geen gezeur, maar haar ex-schoonmoeder gunt haar sinds de scheiding geen blik meer waardig. Erg vervelend omdat ze buren zijn en elkaar dus nogal vaak tegenkomen.

Als familiedrama’s je al niet weerhouden om te scheiden, dan misschien de ingewikkelde procedures wel. Voor moslims valt het mee maar als christen is het nagenoeg onmogelijk om een officiële scheiding voor elkaar te krijgen. In Jordanië bestaan geen burgerlijke huwelijken en scheidingen want persoonlijk recht en familierecht wordt hier geregeld door religieuze rechtbanken. Moslims gaan dus naar een sheik die volgens de sharia handelt en christenen zijn aangewezen op priesters van christelijke rechtbanken. (Andersgelovigen of niet-gelovigen hebben in deze maatschappij geen persoonlijke rechten!) In de islam wordt scheiding verre van aangemoedigd maar wel als mogelijkheid gezien om een huwelijk te ontbinden dat voor beide partijen onnadelig is. Mannen en vrouwen hebben in de islam het recht om een scheiding te initiëren, al is het voor vrouwen een veel moeilijkere weg (tenzij de vrouw in het huwelijkscontract heeft laten vastleggen om te allen tijde een scheiding aan te mogen vragen). Volgens de kerk is scheiden voor zowel mannen als vrouwen echter strict verboden omdat het huwelijk gezien wordt als een verbond door God gesloten.

Als christen in Jordanië moet je daarom bijzonder sterk in je schoenen staan als je een einde aan je huwelijk wilt maken. De christelijke rechtbanken zijn onbuigzaam en sturen je steeds weer terug naar huis met een preek en advies. Mensen worden hopeloos en razend van zoveel onbegrip en belerendheid. Na jarenlange vruchteloze onderhandelingen met starre priesters nemen sommigen hun toevlucht tot bekering tot de islam omdat een scheiding dan wel mogelijk is. Priesters zien zich voor een onmogelijk dilemma geplaatst. Ze willen hun schaapjes natuurlijk in de kudde houden maar ze kunnen niet tegen hun eigen wetten ingaan. Binnen de Orthodoxe kerk in Amman heeft dit al voor flink wat politieke spanningen gezorgd en ik ben benieuwd wat de nieuwe richtlijnen gaan worden.

Ondertussen zitten die arme Jordaanse scheidende christenen klem tussen familie-eer en bijbelse wetten. Tradities, religieuze dogma’s en stamverbanden zitten altijd persoonlijke vrijheden in de weg. Het zijn ouderwetse keurslijven die ook hier langzaam uit de mode beginnen te raken.

Mireille Niël woont met haar man en twee zoontjes in Jordanië en werkt daar als lerares Engels als tweede taal op een basisschool in Amman.