Herren-moslims
admin | jun 25, 2012 | Reacties 10
Een paar weken geleden schreef ik op mijn Facebook-pagina: “Weet je wat bekeerlingen zouden moeten doen? Stoppen met bekeerlingen zijn”. Dit schreef ik omdat mijn zorgen groeien over de uitzonderingspositie die bekeerlingen steeds vaker lijken in te nemen in de moslimgemeenschap. Ik krijg de indruk dat er zich een groep Herren-moslims ontwikkelt, die meent een streepje voor te hebben op de ‘cultuurmoslim’.
Door: Izz ad-Din Ruhulessin
Er bestaan twee hardnekkige mythes rondom bekeerde moslims. De eerste is dat zij beter in staat zouden zijn om maatschappelijke problemen in de moslimgemeenschap aan te pakken; de tweede dat zij een ‘zuivere islam’, dat wil zeggen: zonder vermenging met cultuur, zouden vertegenwoordigen. Ik denk dat deze mythes een groot obstakel vormen voor de integratie van nieuwe moslims in de ‘mainstream moslimgemeenschap’.
Bijna iedereen die moslim wordt, maakt een ’meer-islamitisch-dan-de-imam-van-Mekka’ periode door. Dat is logisch, omdat een radicale verandering dat nu eenmaal vaak teweeg brengt – en voor de meesten zal het dat zeker zijn. Met name als je het ervaart als een permanente breuk met ‘fouten’ uit je verleden. De prestatiedrang die daar het gevolg van kan zijn, is dikwijls ook de motor achter politiek en maatschappelijk activisme; een drijfveer achter allerlei – soms utopische – idealen.
Maar daarnaast hoor ik onder bekeerlingen ook regelmatig de overtuiging dat de hele moslimgemeenschap verrot is, en dat zij de aangewezen personen zijn, of zelfs de enigen die ertoe capabel zijn om de moslims vooruit te brengen, op maatschappelijk, politiek en religieus gebied. Het volgende citaat illustreert de kern van zo’n overtuiging: “Ik heb gekozen voor de islam en heb de moslims erbij gekregen. Er is veel mis in de moslimwereld, maar de islam is goed”. Hoewel ik er van uitga dat de meeste individuele bekeerlingen een zuiver hart hebben, ontstaat wanneer zij zich groeperen en aan het publieke debat deelnemen, hieruit vaak een soort air die me tegen de borst stuit.
Begrijp me niet verkeerd, maatschappelijke betrokkenheid is een prijzenswaardige eigenschap. Maar in dit geval moet die betrokkenheid in het teken staan van de vooruitgang van de hele moslimgemeenschap! En niet op voorhand uitgaan van de (impliciete) vooronderstelling dat de ‘zwarte en zandkleurige moslims’ niet in staat zouden zijn om problemen aan te pakken en op te lossen, en dat zij daarom de hulp van een al dan niet bekeerde Great White Savior nodig hebben om dat voor hén te doen. Een White Man’s Burden overgoten met een islamitisch sausje is en blijft nog altijd een White Man’s Burden.
Dat wordt nog eens versterkt door de tweede mythe, namelijk het breed verspreide idee dat bekeerlingen een islam vertegenwoordigen die ontdaan is van culturele invloeden, in tegenstelling tot bijvoorbeeld bij Marokkaanse of Turkse moslims. Bekeerlingen presenteren zich daarmee als een soort ‘modelmoslims’ die de islamitische gemeenschap kunnen zuiveren van de culturele invloeden die er in de loop der eeuwen zijn ingeslopen.
Zelden wordt de vraag gesteld of Marokkaanse of Turkse gebruiken wel zo niet-islamitisch zijn als vaak wordt aangenomen. Natuurlijk is het mogelijk dat er in de loop der eeuwen niet-islamitische gebruiken in een cultuur sluipen. Dat neemt niet weg dat het onderscheid tussen cultuur en islam een kunstmatig onderscheid is; en dat islam nog altijd diepgeworteld is in de Marokkaanse en Turkse cultuur. In ieder geval méér dan in de Nederlandse cultuur.
En de veronderstelling dat iemand ‘vrij van cultuur’ zou kunnen zijn, klopt gewoon niet. Iedereen is beïnvloed door de cultuur waarin hij opgroeit. Uiteindelijk zal dat hoe dan ook zijn stempel drukken op de wijze waarop je de islam beschouwt. In een globaliserende wereld is een term als context of discovery (het kader van waaruit je iets begrijpt) heel belangrijk wanneer je jezelf bezighoudt met het definiëren van de islamitische geloofsleer.
Daarom een aantal oprechte, maar dringende adviezen aan bekeerlingen. Laat je niet wijsmaken dat jij een ‘meer zuivere islam’ aanhangt dan geboren moslims. Als je een Nederlander bent, dan ben je voornamelijk gevormd door de Nederlandse cultuur. Punt. Dat is geen schande. Net zomin als het een schande is dat moslims uit andere etnische groepen door hun cultuur zijn gevormd en beïnvloed. Sterker nog: cultuur is iets waar je wel degelijk waarde aan kan en mag hechten, zolang dit anderen niet schaadt.
Maar besef tegelijkertijd dat ‘Zwart- en Zand-kleur’ in Nederland structureel als minderwaardig worden geportretteerd en behandeld. Als je denkt dat je méér capabel bent omdat je toevallig een Nederlandse bekeerling bent, dan moet je waarschijnlijk met jezelf aan de slag. ‘Zwarte en zandkleurige moslims’ hoeven niet gered te worden van zichzelf, of van de vermeende achterlijke en niet-islamitische culturen die ze hebben meegenomen.
En bekeerlingen weten dit diep van binnen ook wel. Zij zouden de mythes die hen omringen als eerste moeten bestrijden. De keuze is simpel: wees een mythbuster (ontkrachter van mythes), geen Herrenmoslim.
Izz ad-Din Ruhulessin is software engineer en ‘alleenheerser-voor-het-leven’ op www.izzaddin.nl
Geplaatst in: Opinie
Reacties (10)
Geef een reactie | Trackback URL
Geef een reactie
Spelregels:Voordat reacties worden geplaatst, worden ze getoetst aan de volgende criteria:
- Wees kritisch: Reageer inhoudelijk en niet op de persoon en onderbouw je reactie zoveel mogelijk met argumenten. Verwijs waar mogelijk naar concrete feiten en/of voorbeelden.
- Wees verfrissend: Geef vooral originele, frisse reacties die een nieuwe of andere kijk op het onderwerp geven. Wees kort (maximaal 400 woorden), krachtig en blijf bij het onderwerp (ontopic).
- Wees genuanceerd: Generaliseer niet waar dat niet past. Vermijd zwart-wit voorstellingen en wij-zij denken. Discriminerende, beledigende en (be)dreigende uitingen zijn niet toegestaan.
Loading...
“Bijna iedereen die moslim wordt, maakt een ’meer-islamitisch-dan-de-imam-van-Mekka’ periode door”
Ik vraag me sterk af of dit steeds het geval is. Veel van de bekeerlingen in de jaren 60-70 bvb kwamen in kontakt med islam door mystiek, en vooral pereniallisme (o.a. Sayyed Hossein Nasr enz). De laatste jaren zijn er veel meer da’wa-bewegingen opgekomen, en de missionering met o.a. steun van Saudi-Arabie heeft heel wat nieuwe bekeerlingen opgeleverd. Zulke bewegingen richten zich zelden naar de intellectuele behoeftes van hun doelgroep. Het lijkt vaak over identiteitsissues te gaan: een nieuwe naam, nieuwe kleren, nieuwe vrienden en nieuw taalgebruik. En een erg zwart-wit wereldbeeld met, naar mijn gevoel, heel wat simplistische conclusies over een aantal maatchappelijke kwesties. De Salafiyya in Duitsland bijvoorbeeld zijn gekend voor hun succes onder bekeerlingen (Pierre Vogel en dgl.)
Goed stuk!
Ja inderdaad, arrogantie ligt op de loer. Maar dit is niet alleen een risico voor bekeerlingen. Beide groepen, zowel ‘bekeerlingen’ als ‘cultuurmoslims’ kunnen arrogant doen. Helaas (of gelukkig) zijn we allemaal mensen. Daarbij vind ik de definitie van bekeerling soms wat te nauw.
Aanvullend aan het commentaar van Pieter- Jan en het artikel…
Er is onder jongeren inderdaad vooral een groeiende beweging naar een soort Islamitische versie van wat je ook aantreft in de punk en anarchistische scene: ons kent ons, kleedt je zoals wij ons kleden en eet wat wij eten, dan ben je goed en anders hoor je er niet bij.
Sommige Nederlandse bekeerlingen zoeken dit op.
Andere Nederlandse bekeerlingen staan hier kritisch tegenover. Is dat arrogant?
Ik krijg vaak de indruk dat als je als Nederlandse bekeerling niet wilt voldoen aan een soort extreme letterlijkheid (zoals geen hoofddoek/ baard dragen), dat je wordt verweten tegen de cultuur/religie te zijn zoals die echt is, aangezien sommige jonge ‘cultuurmoslims’ het allemaal beter zouden weten. Terwijl een zeer groot aantal (ook Nederlandse bekeerlingen, overigens) vaak niet op de hoogte is van het verschil tussen de kernwaardes (niet de culturele waarden) van de Islam die jonge Marokkaanse en Turkse moslims van huis uit hebben meegekregen en de ideologische Islam van bijvoorbeeld Ibn Tamiyyah. Jonge Turkse en Marokkaanse moslims zijn eigenlijk vaak ook een soort ‘bekeerlingen’ en zetten zich af tegen hun ouders en de samenleving. Prima als ze voor hun eigen letterlijke versie kiezen en daar erg gelukkig mee zijn, maar doe niet alsof je meer authentiek Islamitisch zou zijn dan een ander, omdat jouw ouders toevallig in Marokko of Turkije zijn geboren (ook al luister je niet meer naar ze) en je een mooie nieuwe naam hebt gekozen en… ga niet de ander zwartmaken of roepen dat die ongelovig is of Satanisch bezig is.
Laten we vooral niet vergeten dat we allemaal hetzelfde doel nastreven (= God)
Arrogantie is van beide kanten een probleem en zorgt alleen maar voor verdeeldheid. Helaas ligt deze Satanische verleiding voor iedereen op de loer, wat je achtergrond ook is.
Interessante visie die ik maar half deel. Wanneer houden geboren moslims eens op mij bekeerling te noemen? Hoe lang blijf je bekeerling? Drie, vijf, vijftien, twintig jaar of je hele leven? En waaraan ontlenen zijn het hinderlijke recht je hun (vaak beperkte) visie op te dringen? Ik ken heel wat situaties waarin ik geboren moslims nog iets kon leren, naast de vele keren dat ik van hen iets leerde. Maar te vaak worden mij allerlei kleding-, eet- en andere gewoontes opgedrongen die kenmerkend zijn voor de Turkse, Marokkaanse of Indonesische cultuur, die wel allemaal binnen de islam passen, maar met religie niets te maken hebben. Ik wil een Nederlandse moslim zijn, met mijn Nederlandse identiteit en mijn Nederlandse gewoonten (voor zover die niet in strijd zijn met de islam natuurlijk) en dat is ook heel goed mogelijk als ik door geboren moslims maar in mijn waarde wordt gelaten. Voor beide groepen is de islam een persoonlijke zoektocht. De een is daarin niet beter dan de ander. Het is nuttig om de uitspraak van Iblis te herinneren: IK BEN BETER DAN ZIJ. Nee, ik ben moslim en ben dat op mijn eigen manier.
@ Hendrik Jan Bakker,
Dat jij Moslim wil zijn op je eigen manier is cool. Maar waar het volgens mij om gaat in de tekst van deze broeder is dat hij merkt dat er steeds meer Moslims onder de autochtone Nederlandse bevolking zijn (ik hoop dat ik met deze formulering tegemoet kom aan jouw bezwaar om bekeerling genoemd te worden) die van mening zijn dat zij de zuivere de Islam vertegenwoordigen terwijl hun perceptie op de Islam nergens anders in geworteld is dan in de eigen identiteit. Dit staat in zekere zin – hoe kan het ook anders? – gelijk aan de universalisering van die autochtone westere identiteit met als logisch gevolg dat de identiteiten van de mensen die uit Islamitische culturen komen alleen nog maar gezien kan worden als historisch en betrekkelijk. Sterker nog, deze autochtone Moslims hebben er doorgaans geen moeite mee om de boodschap van de Koran te lezen vanuit die geüniversaliseerde westerse identiteit, met alle nadelige gevolgen van dien voor de autonomie van ons geloof. Nou, wat ik de broeder hoor zeggen – en waar ik me volledig in kan vinden – is dat dit precies overeenkomt met dat wat we in de geschiedenis kennen als de ‘white man’s burden’: nl. de gedachte dat het aan de witte mens (en/of die universele westere cultuur) is om alle andere mensen op de aarde te redden terwijl we moeten beseffen dat het de Koran is wat is geopenbaard als HET Reddend Onderscheidingsmiddel en niet de westere cultuur. Of is dat niet wat wij geloven?
@Bilal
“die van mening zijn dat zij de zuivere de Islam vertegenwoordigen terwijl hun perceptie op de Islam nergens anders in geworteld is dan in de eigen identiteit.”
Dit is andersom overduidelijk ook het geval, wanneer de Marokkaanse of Turkse cultuur als het summum van de Islam zou worden beschouwd. Daarnaast bestrijdt ik de gedachte/het discours dat de Westerse cultuur universeel zou zijn. Dat is intrinsiek al een ‘white man’s burden’, om zo’n discours te bezigen. Elke cultuur, inclusief de Westerse, is per definitie particulier. Maar de gedachte dat een geloof zoiets nodig zou hebben als ‘autonomie’ al helemaal! Alleen mensen hebben autonomie nodig en uiteraard moet iedereen vrij zijn zijn of haar eigen levensstijl te kiezen.
Maar de Islam, lieve broeder, is wel degelijk universeel (!), of wil je dat ontkennen?
Er is maar 1 God
Er is niks universeels aan iets dat bedacht is door mensen en uitgevoerd wordt door mensen. De grote variatie in interpretatie laat dat temeer zien. Islam los zien van cultuur is dan ook een van de grootste grappen die ik ooit heb gelezen: alleen de gebedsregels maken al pijnlijk duidelijk dat het systeem nooit bedacht is voor andere regio’s op aarde die niet zo dicht bij de evenaar zitten. Om maar te zwijgen hoe irrelevant het niet eten van varkens is op een continent waar geen varkens bestaan! De islam en haar regels sluiten heus niet toevallig goed aan bij de pre-islamitische cultuur in die regio.
Ik denk dat het in deze context ook wel omschreven kan worden als het ‘Pocahontas-complex’ of ‘Avatar-ziekte’.
Zie deze analyse:
http://religionresearch.org/martijn/2009/12/29/avatar/?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed%3A+religionresearch%2FuWnN+%28C+L+O+S+E+R%29
Vreemd om dit miniprobleem aangesneden te zien worden onder de noemer van vermeende arrogantie. Zijn er duidelijke voorbeelden te noemen? Ik kan me wel wat zeer cynische en daarmee arrogante opmerkingen van de schrijver zelf herinneren (moet ik ze terughalen? Nee, teveel werk). Dus wat je een ander doceert, breng dat zelf in de leer, mijnheer.
Ieder z’n eigen islam dus, die we nooit aan een ander mogen opleggen. Zo mogen we ook nooit alle moslims over één kam scheren. Wel mogen we kritisch zijn en anderen inspireren, maar niet langs onze eigen maatlat leggen.