Dromen over een vrije wereld

“Everything that is really great and inspiring is created by the individual who can labor in freedom”

(Albert Einstein)

Aminata is nog maar een klein meisje wanneer ze uit de jungle van Afrika wordt weggevoerd. Als ze met een slavenschip naar de plantages wordt afgevoerd alsof ze nog minder waard is dan een beest, is het alsof ze de hel op aarde wordt binnengesleurd. Dit is het begin van het Negerboek van Lawrance Hill. Hij beschrijft op een prachtige manier de slaventijd van een paar eeuwen geleden. De verfilmde bestseller ‘The Help’ beschrijft de situatie van zwarten in Amerika tijdens de apartheid. Vroeger dacht men dat donkere mensen minder waard waren dan de blanken. Dit is lange tijd zo doorgegaan. Zeker als we kijken naar de rol die de apartheid speelde in de geschiedenis van Zuid-Afrika en Amerika. Tegenwoordig bestaan er universele mensenrechten waarbij dit onderscheid is afgeschaft, om ervoor te zorgen dat alle mensen als gelijk worden gezien behandeld. Zijn we er dan nu als wereld op vooruit gegaan? We hebben immers geen slaven meer, of toch wel?

Door: Sandra Doevendans

Wat is een slaaf? Volgens de Dikke Van Dale is een slaaf een lijfeigene die geen persoonlijke rechten heeft. Bestaat dit nog anno 2012? Het antwoord op deze vraag is jammer genoeg volmondig JA. Er zijn nog steeds mensen die geen persoonlijke rechten hebben. Er bestaan zelfs meer dan 27 miljoen mensen die geen persoonlijke rechten hebben en die in slavernij leven. Als we goed om ons heen kijken, zien we het zelfs hier in Nederland. En dat is vreemd, want in het verleden werd de klassieke vorm van slavernij juridisch toegestaan terwijl de moderne vormen van slavernij juist illegaal zijn, maar in de praktijk toch op grote schaal worden uitgevoerd. Ook in de islamitische wereld is slavernij jammer genoeg geen onbekend verschijnsel. In Mauritanië werd het pas in 1980 officieel afgeschaft, maar gaat het nu nog illegaal door. Dit gebeurt ook in Saoedi Arabië en Sudan, terwijl slavernij tegenwoordig ook binnen de islam verboden is.

Slavernij zien we in de moderniteit op verschillende terreinen, zoals in de seksindustrie, op plantages, in het huishoudelijk werk en bijvoorbeeld in de (goud)mijnen (idem). Vrouwen worden gedwongen of onder valse voorwendselen naar Europa gehaald en belanden in de seksindustrie. Hun paspoort wordt afgenomen en ze kunnen of durven nergens naar toe. Vaak gijzelen de daders hun familie als onderpand zodat de vrouwen niet weggaan of gaan praten. In Amerika worden steeds meer verhalen bekend van vrouwen die uit Afrika naar Amerika worden gesmokkeld om bij rijke families in huis te werken als huisslaaf. Een ander woord heb ik er niet voor. Ze werken dag en nacht, mogen niet naar buiten, krijgen niet betaald en worden soms ook nog mishandeld. Sommige vrouwen zijn ontsnapt en durven te praten. Dankzij deze vrouwen weten we dat ze soms al op 14-jarige leeftijd bij een familie terecht kwamen. En hierbij gaat het vaak om rijke, maar ook machtige families. Mensen van wie je het niet verwacht omdat ze het niet nodig hebben. Naast slavernij onder volwassenen, zijn ook kinderen er slachtoffer van. In India bijvoorbeeld worden veel kinderen ontvoerd om in een tapijtweverij te gaan werken. Ze verdienen geen geld, krijgen amper te eten en mogen maar drie uur per nacht slapen. Dit geeft toch een andere kijk op het tapijtje onder de salontafel. Is dat het waard? Is het product het waard dat kinderen aan de andere kant van de wereld onder erbarmelijke omstandigheden moeten leven?

De ‘vrije markt’, wat in deze context wel een heel vreemde benaming lijkt, zorgt ervoor dat slavernij blijft bestaan. Wat kunnen we doen om dit te stoppen? Wij als consumenten zijn daar een belangrijke schakel in. Wij zouden kunnen afdwingen dat we alleen nog maar slaafvrije en eerlijke producten willen. Producten die gemaakt zijn door vrije volwassen mensen die een eerlijk salaris krijgen voor het werk dat zij doen, en waar de werkomstandigheden goed zijn. Dit werkt uiteraard alleen maar als we dit allemaal of in ieder geval in grote aantallen zouden doen. Zo dwingen we de overheid en de producenten om de situatie te verbeteren. Onze oogkleppen afgooien en in een betere wereld geloven. Wij zijn de maatschappij en wij bepalen hoe de wereld eruit ziet.

Word daarom wakker en besef dat jouw bijdrage nodig en heel waardevol is. We voeden onze kinderen op en geven normen en waarden door. Wij creëren de toekomst, wij allemaal. “I have a dream” zei Martin Luther King al in 1968. Deze droom ging over de gelijkwaardigheid van zwarte en blanke mensen. Mijn droom bestaat uit een wereld waarin ieder mens ook echt vrij is en onder goede omstandigheden werkt tegen een eerlijke beloning. Help jij deze droom werkelijkheid te maken?

Sandra Doevendans (1983) werd geboren in Sri Lanka, studeerde antropologie aan de VU in Amsterdam en is bestuurslid van de landelijke moslimorganisatie Al Nisa.