Door: Abdulwahid van BommelEen paar weken voor zijn dood werd Lorca naar zijn mening over de val van het ‘Moorse’ Granada gevraagd, dat in 1492 werd ingenomen en grotendeels verwoest door het katholieke koningshuis. Zijn mening vertoont veel overeenkomsten met die van een Spaanse schrijver van deze tijd, Juan Goytisolo: ‘Het was een rampzalige gebeurtenis, ook al zeggen ze op scholen het tegenovergestelde. Een bewonderenswaardige beschaving en poëzie, een architectuur en een sensitiviteit, die uniek waren in de wereld – alles ging verloren om plaats te maken voor een verarmde koeienstad, een paradijs voor vrekken, waar de ergste middenstanders van Spanje tegenwoordig bezig zijn onrust te stoken.’

Een linkse, homoseksuele dichter die een stuk schrijft over vrouwenonderdrukking waarin de meeste rollen door moslimvrouwen worden gespeeld.. Zo! Dat zijn nogal wat uitdagingen die van ‘de moslims’ het etiket ‘haram’ krijgen. Dus leuk om op de eerste rij bij te mogen wonen. Wat ik me veel urgenter afvroeg was, of ik als Scandinavische thrillerverslaafde wel continu geboeid zou blijven. Of ik de pauze zou overleven. Maar o zaligheid, men volgde de Patheformule: geen pauze en één mooie volgehouden spanningsboog.   

De Spaanse dichter, toneelschrijver en theaterdirecteur Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca werd op 5 juni 1898 geboren en overleed (waarschijnlijk vermoord) op 19 augustus 1936. Federico Garcia Lorca, net als Rabindranath Tagore, gewoon rustig op je tong laten smelten en dan langzaam uitspreken met de melodie en het ritme dat de woorden al hebben. Beiden waren dichter. Als je bij je geboorte zo’n naam krijgt kun je alleen nog dichter worden. In andere culturen maakte men gebruik van poppenspelen zoals Wajang Kulit in Indonesië en Karagöz en Hacivat in Turkije, om tirannen indirect aan te pakken, Garcia Lorca gebruikte zijn gedichten en theater om de Spaanse dictatuur en onderdrukking van de vrouw onder de aandacht te brengen. Het Huis van Bernarda Alba kreeg van hem als ondertitel Vrouwentragedies in Spaanse dorpen.

Om te beginnen was het een meesterlijk idee om in dit stuk, merendeels moslimvrouwen het isolement van vrouwen in een katholiek dorp – begin twintigste eeuw in Zuid-Spanje – te laten dramatiseren. Zoveel overeenkomsten met bijvoorbeeld een Marokkaans dorp, zoals we in de roman De gluurster – La voyeuse interdite van Nina Bouraoui kunnen lezen. Het moet trouwens voor de meeste moslimvrouwen wel enige zelfoverwinning hebben gekost om kruisjes te slaan en mooi unisono een katholiek requiem aan te heffen. Maar ook om in de gesprekken met empathie een katholiek patroon te brengen, dat voor het publiek inleefbaar was. Toch deden de actrices dat overtuigend. Misschien behoren ze tot de moslima’s die voor zichzelf de kern van de islam hebben ontdekt en daarmee de kern van een andere religie kunnen invoelen.

Als je in het Arabisch iets in de overtreffende trap wilt uitdrukken zeg je Oemm-al-Kitab – de moeder der boeken, of Oemm-al-Qoerâ – moeder der steden. Tot in de meest elementaire woorden van onze taal zoeken we naar oorsprong en essentie. De oorsprong van spiritualiteit is de baarmoeder. De kern van het zoeken naar spiritualiteit is over mijn grenzen heen zoeken naar éénwording met iets alomvattends. In de huishouding van Bernarda Alba is moeilijk een individuele hoofdrol te onderscheiden. Alle vrouwen samen: moeder, dochters, bedienden, buren, dorpsvrouwen, condoleancebezoek, vormen één organisch lichaam dat verschillend, maar als eenheid, de vervreemding van het ‘natuurlijke zijn’ beleeft. 

Het verhaal. Na de dood van haar man kondigt de weduwe Bernarda 8 jaar rouw af waarin de vijf dochters het huis niet mogen verlaten. De spanning die deze opsluiting teweeg brengt zien we uitgebeeld door de vrouwen in allerlei staten van verlangen, bedekt onder sluiers van berusting, oprechte en hypocriete zedelijkheid en verwarring. De huiselijke situatie als vulkaan waarbinnen de lava langzaam omhoog komt. De hitte wordt buiten beeld gesuggereerd door de wilde bewegingen van een witte hengst, liederen gezongen door maaiers op het veld, en de foto van de grote charmeur Pepe el Romano, die als bidprentje wordt aanbeden door Martirio, maar in de stallen wordt geconsummeerd door de jongste dochter, Adela. Zij valt uiteindelijk als martelares voor de liefde en niet Martirio, wier naam dat suggereert. 

Hoewel de tekst suggereert dat alle dochters en misschien zelfs de moeder, verliefd zijn op Pepe el Romano, beelden vooral de jongste (Adela) en de mank lopende dochter (Martirio), het lijden en verlangen het best uit. De vrouw die Poncia speelt (Shirley Mehilal) lijkt het dichtst bij zichzelf te blijven. Sociaal bindend element en raadsvrouw. De vrouw die Bernarda Alba speelt (Salomea Franken) laat iets van ironie doorsijpelen in haar rol van de rigide normerende moraalridder met stok. Poncia en Bernarda Alba, vormen de tegenstelling van de huishoudster die alles weet van wat er in huis gebeurt en de ‘moeder van stand’, die hypocriet niet wil weten wat er zich – vooral ’s nachts – afspeelt. Zij laat zien dat je door onderdrukking onderdrukker wordt en dat je als onderdrukker nog steeds wordt onderdrukt. Dit krijgt zijn hoogtepunt in de zelfmoord van de jongste dochter nadat de moeder met een geweerschot Pepe heeft verjaagd – mis: vrouwen kunnen nu eenmaal niet mikken! Waarna de ontkenning van de vrijheidsstrijd en liefde van haar jongste dochter volgt: ‘Maak bekend dat ze als maagd is gestorven!’ 

Misschien klinkt het iets te dubbelzinnig als je over een toneelstuk met alleen vrouwenrollen iets inhoudelijks probeert te zeggen met: ‘heerlijk  stuk’, maar dat is het! Goede regie van Agaath Witteman. Het begin, met de voorover liggende vrouwenfiguur onder een zwarte doek, waarop handen zand worden gegooid, zoals op een overledene, waarna ze met bevrijdende bewegingen een wederopstanding beleeft, is mooi gevonden. Evenwichtig gedoseerde muziekfragmenten. Beginnend met het Perzische lied van Omar Chayyâm, de flamenco achtige bewegingen van de actrices op Spaanse muziek. Precies lang genoeg om de sfeer aan te geven. Mooie momenten van gezamenlijk beweging. Een bijna-choreografie van de vrouwelijke woede en frustratie , tegenover een vrouw die van een onbekende minnaar een kind kreeg en het onder een steen begroef. Die gezamenlijk woede te mogen  uitleven lijkt de beloning op deze wereld die kuise vrouwen voor hun onder sociale controle afgedwongen preutsheid en eer ontvangen. Maar Garcia Lorca en de vrouwen die het nu in Nederland uitbeelden, maken de onderstroom van broeiende verlangens en gevoelens mooi duidelijk. Het huis van Bernarda Alba is een productie van de Engelenbak. Voor mensen die ook deze extra matinee voorstelling hebben gemist is er nog hoop: kaarten zijn te bestellen bij www.engelenbak.nl. De voorstelling is er weer van 4 september t/m 16 september in theater de Engelenbak, Nes 71 te Amsterdam.  

Abdulwahid van Bommel rondde eind 2010 zijn vertaling van Rumi’s Masnawî af, doceert geestelijke verzorging en is lid van het blogteam van Nieuwemoskee

Voor de faculteit in Tübingen zijn al 36 studenten ingeschreven, waarvan 23 vrouwen. De meeste studenten werden in Duitsland geboren. Met hun diploma kunnen zij leerkracht, imam of theoloog worden.

De lessen worden in het Duits gegeven maar Arabisch is een verplicht vak. De faculteit wil een actieve bijdrage leveren aan de interreligieuze dialoog.

Bron: Rorate.com

De ontmoeting met de sultan, die helemaal geen wolf of wreed beest bleek te zijn, heeft een diepe indruk op Franciscus gemaakt en een grote invloed uitgeoefend op zijn verdere leven en spiritualiteit. Deze fascinerende gebeurtenis in het leven van een fascinerend mens kan ons inspireren om niet de confrontatie te zoeken met de islam maar de dialoog. In het spoor van Franciscus, die zijn woorden omzette in daden van vrede en verzoening, van solidariteit en dienstbaarheid. En die een wereldomvattende zuster- en broederschap van alle mensen tot stand wilde brengen, ongeacht alle verschillen in af komst, geloof en cultuur.

Van Jan Hoeberichts is bijna twintig jaar geleden het boek Franciscus en de islam verschenen. In het meer toegankelijke Man van vrede heeft hij allerlei nieuwe gezichtspunten en inzichten verwerkt. Zo gaat hij uitvoeriger in op de ontwikkeling die Franciscus na zijn terugkeer in Italië doormaakte.

Boekgegevens
Titel: Man van vrede. Franciscus van Assisi in de wereld van de islam | Auteur: Jan Hoeberichts | Uitgeverij: Valkhof Pers | ISBN: 978 90 5625 376 9 | Omvang: ca. 180 blz. | Prijs ca. € 16,50 | Verschijnt: mei 2012

Bron: Valkhof Pers Nijmegen

Op het internet vinden wij: “Sinds mijn emeritaat ben vooral bestuurlijk actief, met name in organisaties die (nationale of internationale, maatschappelijke of religieuze) dialoog als doelstelling hebben, actuele vormen van spiritualiteit bestuderen en bevorderen of zich richten op de relatie tussen levensbeschouwing, wetenschap en maatschappij. Daarnaast geef ik nog colleges en voordrachten over de islam. Mijn blijvende belangstelling voor de oosterse kerken, hun spiritualiteit en hun actuele problematiek, is voor mij de reden geweest om in 2005 toe te treden tot het bestuur van de Katholieke Vereniging voor Oecumene.”

De politieke islam blijft ons bezighouden en we vroegen professor Peters zijn visie daarop met ons te delen. Tegelijkertijd willen we samen met hem bekijken welke antwoorden daarop vanuit de interreligieuze dialoog te bedenken en te realiseren zouden zijn.

Kortom, het belooft op 9 februari a.s. om 20 uur in de Pauluskerk, Westersingel 7-A in Rotterdam weer een leerzame en boeiende avond te worden. Wij nodigen u allen daarom hartelijk uit! Vanaf 19.30 uur kunt u bij ons terecht voor een kopje koffie of thee en om de onderlinge kennismaking te hernieuwen. Na een korte pauze wordt de avond om 22.00 uur afgesloten.

Bron: Pauluskerk Rotterdam

Froukje Santing woonde zeventien jaar als correspondent in Turkije. Ze voedde er ook haar Nederlands-Turkse dochter op. De vragen die ze zichzelf (en dus de lezer) stelt en de genuanceerde blik waarmee ze de situatie blijft bekijken zijn mooi verwoord in dit persoonlijke fragment:

‘Het was even slikken toen mijn dochter, die zesentwintig jaar geleden zowel op het gemeentehuis in Beilen als bij het Turkse consulaat in Deventer is aangegeven, enkele maanden nadat we naar Turkije waren teruggekeerd haar Turkse identiteitsbewijs kreeg toegestuurd. In het hokje religie stond pontificaal dat ze moslim is, zonder dat ons als ouders daarover ooit iets is gevraagd. (…) In het integratiedebat [in Nederland] wordt juist gepraat over dé islamitische identiteit van migranten met een moslimachtergrond. De diversiteit van hun identiteit wordt moedwillig onder het tapijt geschoven. Het doet me denken aan het Turkse geboortebewijs van mijn dochter. Je identiteit wordt je opgedrongen. Bovendien lijkt het of context geen rol meer speelt. Alle moslims worden over één kam geschoren.’

Boekgegevens:
Titel: Dwars op de tijdgeest – hoe ik Nederland aantrof toen ik terugkwam | Auteur: Froukje Santing | Uitgeverij: De Geus | ISBN: 9789044520767 | Verschijnt: 29 februari 2012

Bron: De Geus

Door: Omar Nahas

“Vele culturen verbinden de duisternis met het kwaad en het licht met de goedheid. Vertrouw op je dans en ontmoet onbevooroordeeld je duisternis!”, vertelt de dansbegeleider die tevens master is in godsdienstpsychologie. De rest is voor mij de knop omdraaien en ik ben vertrokken naar een innerlijke reis met mijn verbintenis met het licht en de duisternis.

Ik verdwaal in een vers uit de koran. Mijn gevoel spreekt:
Allah is het Licht van de hemelen en de aarde.
Hij is het Licht en Hij gunt mensen licht.
Zijn Licht lijkt op een nis met een lamp erin. De lamp bevindt zich in een glas.
Het glas schittert net als een stralende brandende ster dat gevoed wordt met olie van gezegende olijfboom; geen westerse noch oosterse olijfboom. De olie straalt uit zichzelf ook zou er geen vuur aan pas komen.
Licht op licht.
Zijn Licht en de jouwe.

Wonder boven wonder verschijnt mijn diep gewortelde geloof op de oppervlak van mijn ziel tijdens een niet typisch religieus ritueel. Ik hoor een vertrouwelijke lieve stem in mij: “Wijsheid is het reisdoel van de gelovige, neem het aan waar zij zich bevindt”. Ik luister naar mijn hart. Ik weet dat veel gelovigen dit niet kunnen maar ik voel me in staat God te kunnen beminnen in een Kerk, een Synagoge of aan de oever van de Maas of de Schelde. Heerlijk om out of the box te durven denken, nog heerlijker om out of the box te durven voelen.

Ik duik het duister in. Een vers verschijnt:

Die de waarheid verloochenen,
Hun daden zijn als een luchtspiegeling op een vlakte in de woestijn;
De dorstige denkt water te vinden totdat hij er aankomt. Daar vindt hij niets.
Hij komt daar zijn geweten en herinneringen tegen.
Ja, hij komt daar zichzelf tegen.
Reken maar af met je geweten.
Die de waarheid verduisteren,
Hun daden lijken op de duisternissen in de diepe zee.
Bedekt door lagen golven, laag boven laag,
Waarop donkere wolken doemen.
Duisternissen op duisternissen.
Als je jouw hand uitstrekt
Is het bijna niet te zien.
Er is geen licht
voor degenen die Allah geen licht geeft.

Ik staar in het donker. Kan ik de verzen volledig herinneren? Het antwoord is niet belangrijk, ik citeer hier niet. Ik reflecteer.
Ineens besef ik dat het woord ‘licht’ in de koran uitsluitend in het enkelvoud voorkomt. Dit terwijl het woord ‘duisternissen’ uitsluitend in meervoud voorkomt.
Als je jezelf lichter voelt dan is alles wat achter je donker of grijs. Het voormalige licht is donker per definitie. Als je tot betere inzichten en besef komt, dan pas ontdek je dat jouw eerdere opvattingen minder goed zijn. Hier galmen de klanken van de dynamiek van duisternissen en het licht. Het geheel hoeft niet eens religieus geteld te worden. Het kan gaan om jouw eigen gedachten, gevoelens of gedrag. Plots begrijp ik waarom er veel duisternissen zijn en één enkel licht.

Zelfs de dans hoeft geen dans te zijn. Als moslim kun je gerust een vergelijkbare gevoel proberen te bereiken door je Sajda iets langer te houden. De Sajda is het ultieme meditatieve neerbuiging tijdens het Islamitisch gebed. Het lichaam steunt hierbij op het voorhoofd, de palm van de handen, de knieën en de tenen van je voeten. Zeven aanrakingspunten met de grond. Een fysieke stil blijven op de muziek van je ziel waarbij je jouw lichaam én geest verlost van blokkades en opgaat in wat je hoort; jouw innerlijke stem. Pas als je deze fase van bevrijding bereikt, bloeit je fantasie op met de mooiste beelden en gedachten. Denk eens, of beter gezegd, voel eens wat de nabijheid van je eigen duisternissen en je eigen licht voor jouw betekenen. Mediteer eens over de verzen die prettige gevoelens bij je doen zoals de koranverzen; 24:35 en 24: 39-40 of de andere talrijke voorbeelden in de koran waar het woord ‘licht’ voorkomt en/of het woord ‘duisternissen’.

Mijn trancedans loopt af. De dansbegeleider schenkt ons thee en vraagt ons om onze ervaring. Hoe kan ik mijn gevoelens verwoorden?

Omar Nahas is lid van het blogteam van Nieuwemoskee. Deze tekst verscheen eerder op Kifkif.be

Nog meer vragen
Hoe voorkom je dat je al te makkelijk hedendaagse conflicten en ideologieën als uitgangspunt neemt voor de verhoudingen in het verleden? En hoe en wanneer wordt een groep eigenlijk tot minderheid gemaakt? In de decemberronde 2011 van de Vrije Competitie Geesteswetenschappen van NWO zijn twee projecten over deze vragen gehonoreerd die zijn ingediend door onderzoekers van het Instituut Godsdienstwetenschappen, prof.dr. Bas ter Haar Romeny en prof.dr. Heleen Murre-van den Berg. In beide projecten wordt samengewerkt met collega’s uit andere instituten, respectievelijk LIAS en LUCL.

Lees hier verder.

Bron: Universiteit Leiden

Een van de grootste uitdagingen voor de kunst- en cultuursector – zoals die door intellectuelen, politici, kunstenaars, critici, curatoren en fondsen is verwoord – is de noodzaak om diversiteit aan de orde te stellen en onder de aandacht te brengen. Maar wat precies onder diversiteit moet worden verstaan, is nauwelijks goed onderzocht of eenduidig beantwoord, ook al is een groot aantal instituten in haar naam opgericht. In 2007 introduceerde professor Steven Vertovec, directeur van het Max Planck Institute for the Study of Religious and Ethnic Diversity (Göttingen, Duitsland), het begrip ‘superdiversiteit’ en wees daarbij op ‘de noodzaak om opvattingen en beleidsmaatregelen rond diversiteit opnieuw te evalueren door af te zien van een etnisch gerichte interpretatie en voor een multidimensionale benadering te kiezen’.

Met Vertovecs oproep als uitgangspunt voor wat we een ‘gediversifieerde’ benadering van het concept diversiteit zouden kunnen noemen, en met het doel om de focus op immigratie in het huidige debat aan de orde te stellen en te problematiseren, werkte de productieve en vaak provocerende academicus en activist Tariq Ramadan dit idee verder uit in zijn essay Super-diversiteit, dat verschijnt in het oorspronkelijke Engels maar ook in een Nederlandse en Arabische vertaling. Het resultaat, is een beschouwing waarin hij uitgaat van universalisme als een noodzakelijk maar gedevalueerd perspectief; en een kritiek van het hedendaagse discours, de gebruikte dialoog en de beperkingen daarvan  wanneer het gaat over diversiteit in de dagelijkse praktijk.

Professor Ramadans loopbaan kent een unieke betrokkenheid bij het denken, het debat en het beleid over diversiteit, als gasthoogleraar Identiteit en Burgerschap aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en als speciaal adviseur van de Rotterdamse gemeenteraad op het gebied van integratie, tot zijn omstreden ontslag uit beide functies in augustus 2009. Ramadan heeft talrijke academische en adviserende functies, waaronder hoogleraar Contemporary Islamic Studies aan de Universiteit van Oxford en voorzitter van het European Muslim Network, een denktank in Brussel. Recente publicaties zijn onder meer L’islam et le reveil arabe (Presses du Châtelet, 2011), The Quest for Meaning, Developing a Philosophy of Pluralism (Allen Lane, 2010), What I Believe (Oxford University Press, 2009), Radical Reform: Islamic Ethics and Liberation (Oxford University Press, 2009), en Islam, the West and the Challenges of Modernity (Islamic Foundation, 2009).

Klik hier voor meer informatie.

Bron: Wdw.nl

Het toneel van deze avond met mystieke muziek en derwisjdans vormt het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam. Hier werd tijdens de officiële opening van het Mevlana Rumi Jaar 2007 bekendgemaakt dat de Mesnevi in het Nederlands vertaald zou worden.

Na jarenlange toewijding en liefde is door Abdulwahid van Bommel de vertaling van het zesdelige boek gerealiseerd. 

Lees hier verder. Online kaartverkoop: hier.

Bron: Mystiek Productions

In het Kairos Palestine-document (2009, link: http://www.kairospalestine.ps/) riep een groep Palestijnse christenen de wereld op tot solidariteit met de Palestijnse strijd voor bevrijding van bezetting. De hoop was dat het document net zoveel steun zou krijgen van de wereldgemeenschap als destijds het Zuid-Afrikaans Kairos Document (1985). Dit document van zwarte Zuid-Afrikaanse christelijke bevrijdingstheologen bleek een belangrijk instrument te zijn in hun anti-apartheidsstrijd. 

Het positieve islamitische antwoord dat Kairos Palestine ondersteund is opgesteld door de moslims van de PFL, waaronder de Zuid-Afrikaanse moslim en bevrijdingstheoloog Farid Esack.

In de verklaring wordt gewezen op de Koran als inspiratiebron voor solidariteit met onderdrukte mensen en verzet tegen onderdrukking. De verklaring bevat tevens een inclusivistische boodschap voor joden, christenen en de wereldgemeenschap.

Moslims worden opgeroepen ‘An Islamic Response to Kairos Palestine’ te ondertekenen:

Zie voor de verklaring: http://www.just-international.org/index.php?option=com_content&view=article&id=5110:peace-for-life-an-islamic-response-to-kairos-palestine&catid=45:recent-articles&Itemid=123.

Voor ondertekening: https://docs.google.com/spreadsheet/viewform?formkey=dDUzSFhRUUJ0WEZmZTRWdUtjdm9XN1E6MQ.

De website van PFL: http://www.peaceforlife.org/.

Bron: PFL